“Bago kami magsimulang mag-asikaso ng mga kailangan pagkatapos ng pagkamatay niya, napansin kong nakatingin pa rin ang mukha niya sa kurtina.”
Dear Nicole Hyala at Titan Gelo,
Tawagin niyo na lang po akong “Grace.”
Limang taon na po akong nurse sa isang private hospital dito sa Pampanga. Sanay na ako sa night shift, sa amoy ng alcohol, sa tunog ng infusion pump, sa mga bantay na nakakatulog sa monobloc chair, at sa katahimikan ng hallway kapag halos lahat ay tulog na.
Hindi po ako naniniwala sa multo. At kahit may mga kasamahan akong may sariling kuwento tungkol sa ospital, hindi ako nakikisali. Para sa akin, kapag puyat ka at sunod-sunod ang duty, minsan kung anu-ano talaga ang naiisip mo.
Pero may isang pasyente akong hindi makalimutan.
Si Mang Ernesto, nasa late seventies, admitted dahil sa pneumonia. Mahina na siya, pero nakakakain pa at nakakasagot nang maayos kapag kinakausap. Ang anak niyang babae ang nagbabantay sa kanya sa araw, pero tuwing gabi, naiiwan siyang mag-isa dahil kailangan ding umuwi ng anak niya sa mga bata.
Room 313 siya, malapit sa dulo ng ward.
Noong una kong duty sa kanya, bandang alas-dos ng madaling-araw, tinawag niya ako. “Nurse, pakisara naman ng kurtina.”
Nakasara naman po ang kurtina ng bintana. Kaya tinanong ko kung alin ang gusto niyang isara.
’Yung kurtina raw sa kabilang side ng kama.
May divider curtain sa pagitan ng mga kama, pero private room si Mang Ernesto. Walang ibang kama sa loob.
Ngumiti pa ako at sinabi, “Wala naman pong ibang kama rito, Tay.”
Hindi siya ngumiti pabalik. “May nakatayo kasi roon. Ayaw niyang magpakita kapag nakatingin ka.”
Inisip kong baka epekto 'yun ng lagnat o kakulangan sa tulog. Chineck ko ang temperature niya, oxygen saturation, at iba pang vital signs. Wala namang kakaiba sa assessment ko. Maayos siyang sumagot sa mga tanong ko.
Bago ako lumabas, hinawakan niya ang kamay ko. “Kapag may tumawag sa pangalan mo mula sa likod ng kurtina, huwag kang sasagot.”
Hindi ko na tinanong kung bakit. Sinabi ko na lang na magpahinga siya.
Kinabukasan, tinanong ko ang day-shift nurse kung may naging episode ba si Mang Ernesto. Wala naman daw. Hindi rin siya delirious ayon sa mga assessment nila.
Ilang gabi akong walang naging problema sa kanya. Minsan, nagbibiro pa siya kapag nagdadala ako ng gamot. Unti-unti kong nakalimutan ang sinabi niya.
Hanggang sa sumunod kong night shift.
Bandang 3:17 AM, nag-aayos ako ng medication chart sa nurses’ station nang marinig ko ang boses niya sa call bell.
Pagpasok ko, nakadilat siya at nakatingin sa kurtina sa kanan ng kama. “Nurse,” sabi niya, halos pabulong. “Nandiyan na naman.”
Sinundan ko ang tingin niya. Walang tao. Nakasara ang kurtina at hindi naman gumagalaw ang tela.
Tinanong ko kung nahihirapan siyang huminga. Umiling siya. “Hindi ako ang kailangan niya,” sabi niya. “Ikaw.”
Aaminin ko po, kinilabutan ako. Pero nasa trabaho ako. Hindi puwedeng basta maniwala sa kung ano-anong sinasabi ng pasyente. Kaya chineck ko ulit ang vital signs niya at tinawag ang resident para ma-assess siya.
Wala ring nakitang agarang pagbabago sa kondisyon niya.
Paglabas ko, napansin kong nakabukas ang pinto ng utility room sa tapat ng ward. Sinilip ko ‘yun dahil akala ko may naiwan ang housekeeping. Walang tao sa loob.
Pagbalik ko sa nurses’ station, may kasamahan akong nagtanong kung bakit daw ako pumunta sa Room 313 nang dalawang beses.
Sabi ko, tinawag ako ni Mang Ernesto.
Napakunot-noo siya. “Hindi naman tumunog ang call bell niya,” sabi niya. “Nakita kitang nakatayo sa hallway. Akala ko may kausap ka.”
Hindi na ako sumagot. Baka hindi niya lang narinig ang bell. Maraming tunog sa ward, at hindi naman lahat napapansin.
Bandang alas-singko, bumaba ang oxygen saturation ni Mang Ernesto. Tinawag ko ang resident, nagbigay kami ng kinakailangang interventions, pero mabilis na lumala ang kondisyon niya. Ginawa namin ang lahat, pero namatay siya bago mag-umaga.
Nasa tabi ako ng kama nang ideklarang wala na siya.
Bago kami magsimulang mag-asikaso ng mga kailangan pagkatapos ng pagkamatay niya, napansin kong nakatingin pa rin ang mukha niya sa kurtina.
Hindi sa akin.
Sa kurtina.
Parang may hinihintay siyang lumabas.
Pagkatapos ng duty, umuwi ako at sinubukang kalimutan ang lahat. Sabi ko sa sarili ko, pagod lang ako. May mga pangyayaring mahirap ipaliwanag habang nasa ospital ka, pero hindi ibig sabihin noon ay supernatural na agad.
Makalipas ang dalawang linggo, bumalik ako sa night shift. Ibang pasyente na ang nasa Room 313.
Bago mag-alas-tres, pumunta ako roon para magbigay ng gamot. Isang babae ang pasyente, nasa early forties. Gising siya at nagce-cellphone habang hinihintay akong matapos.
Habang nag-aayos ako ng IV line, bigla siyang nagtanong, “Nurse, may bata po ba rito?”
Napatigil ako. “Wala naman po. Bakit?”
Sabi niya, may naririnig daw siyang batang umiiyak sa likod ng kurtina mula pa nang magising siya. Akala niya anak ng ibang pasyente, pero ilang beses na raw niyang narinig kahit wala namang ibang bata sa ward.
Pinilit kong maging kalmado. Sinilip ko ang likod ng kurtina.
Walang tao.
Sinabi kong baka tunog lang mula sa hallway, saka ako lumabas.
Pero habang naglalakad ako pabalik sa nurses’ station, may narinig akong mahinang boses sa likod ko. “Nurse Grace.”
Boses ng bata.
Huminto ako.
Walang ibang tao sa hallway.
Naalala ko agad ang sinabi ni Mang Ernesto: Kapag may tumawag sa pangalan mo mula sa likod ng kurtina, huwag kang sasagot.
Hindi ako lumingon. Naglakad ako papunta sa nurses’ station, pilit na pinapakalma ang sarili ko.
Pagdating ko roon, tinanong ako ng kasama ko kung bakit namumutla ako. Hindi ko sinabi ang nangyari. Nag-check na lang ako ng chart at nagkunwaring may hinahanap.
Makalipas ang ilang minuto, tumunog ang call bell mula sa Room 313.
Ako ang pinakamalapit, kaya ako ang tumayo.
Pero bago pa ako makalakad, hinawakan ng kasama ko ang braso ko. “Sandali,” sabi niya. “May tumawag na sa akin mula sa room na ’yan.”
“Anong kailangan?”
Tumingin siya sa akin, halatang naguguluhan. “Wala raw. May batang nagsabi sa intercom na huwag daw kitang papasukin.”
Hindi ko na tinanong kung paano niya nalaman ang pangalan ko.
Hindi na rin ako pumasok sa Room 313 nang gabing ‘yun. Pinakiusapan ko ang kasama ko na siya na muna ang mag-assess sa pasyente, at sinabi kong masama ang pakiramdam ko.
Nag-file ako ng request na ilipat sa ibang ward. Hindi ko sinabi ang totoong dahilan. Hanggang ngayon, kapag may nagtatanong kung bakit ayaw kong ma-assign sa Room 313, sinasabi ko na lang na may masamang alaala ako roon.
Pero may isang bagay na hindi ko pa nasasabi kahit kanino.
Ilang buwan matapos akong malipat, nagkaroon ako ng duty sa ibang floor. Tahimik ang ward nang mag-check ako ng mga bagong admission sa computer. Habang binabasa ko ang listahan, may narinig akong boses sa likod ko.
Mahina. Parang batang nagbubulong. “Nurse Grace, hindi ka na ba babalik?”
Hindi ako gumalaw. Hindi ako lumingon.
Dahil ang mas nakakatakot kaysa sa boses ay ang sumunod kong nakita sa monitor.
Sa listahan ng mga pasyente, may bagong admission sa Room 313.
Sa ilalim ng pangalan ng pasyente, nakalagay ang pangalan ng attending physician at ang oras ng admission.
Pero sa field para sa pangalan ng bantay, iisa lang ang nakasulat: Nurse Grace.
Ang inyong tagapakinig,
Grace
Pakinggan kung ano ang masasabi ng Tambalan tungkol sa makapanindig-balahibong kuwentong ito:

